دستورالعمل مدیریت پسماندها

کد سند:
62
کد یکتا:
84
واحد سازمانی:
مدیریت
فرآیند:
فرآیند ایمنی و بهداشت
زمان ویرایش:
1395/01/24
ویرایش کننده:
مدیر ارشد آزمایشگاه
شماره بازنگری:
1.0
ضمیمه - مرجع:
توضیحات:

متن سند:
1- موضوع : دستورالعمل مدیریت پسماندها
 
2 - هدف: دفع ايمن و بهداشتي پسماندهاي توليد شده در آزمايشگاه پزشكي به گونه اي كه حداقل خطر براي محيط زيست، كاركنان و آزمايشات را داشته باشد.
 
3 - دامنه عملكرد: الزامات بيان شده در اين روش اجرايي جهت كاربرد در تمامي بخش هاي فني آزمايشگاه بوده و رعايت آن جزء لاينفك تعهدات تمامي كاركنان مي باشد.
 
4 - تعاريف:
1- 4-  مديريت پسماند: مديريت و اجراي دستورالعمل هايي كه به موجب آن باتوجه به عملکرد و وسعت کاري آزمايشگاه، تعداد بخش ها وتنوع فعاليت ها و نوع آزمايش ها، موارد ذیل به شیوه ای صحیح اجرا گردد.
مديريت پسماند شامل برنامه مديريت درموارد ذيل مي باشد:
 تفکيک يا جداسازي انواع پسماندهاي آلوده و غير آلوده اي که دوباره واردچرخه کاري مي شوند از پسماندهاي عادي حمل و نقل تامحل بي خطرسازي
بي خطرسازي يا آمايش (Treatment)
- جمع آوري
 -بسته بندي
 -ذخيره سازي درصورت لزوم
 -حمل و نقل
 -دفع
در آزمايشگاه با اجراي برنامه مديريت پسماند سعي مي گردد که ضمن اجراي تمامي مراحل فوق، توليد پسماند نيز به حداقل برسد و باعث آلودگي افراد و محيط زيست نشود.
2- 4 - مسئوليت پسماند: طبق قانون، توليدکننده پسماند مسئوليت مديريت پسماند و بي خطرسازي آن رابه عهده دارد. در آزمايشگاه پزشكي مسئوليت اجراي مراحل مديريت پسماند به عهده مسئول ايمني آزمايشگاه مي باشد.
 
3- 4  -کاهش توليدپسماند: مواردي نظير استفاده بيشتر از وسايلي که دوباره وارد چرخه کاري مي شوند،‌ جلوگيري ازتکرار نمودن آزمايش، کاهش حجم نمونه مايعات بدن در فرآيند نمونه گيري،‌ جلوگيري از بروز اشتباه درنمونه گيري و موارد اين چنيني كه موجب كاهش پسماند در انواع مختلف به طور موثر و ريشه اي مي شوند.
4- 4 - بازيافت انواع پسماندها: فرآيندي است كه به منظور تفكيك انواع پسماند به كار مي رود. به عنوان مثال: پسماندهاي عادي و يا خانگي که حجم زيادي از پسماندهاي توليدي را تشکيل مي دهند. بايد در محل توليد از پسماندهاي عفوني تفکيک شوند. در غير اين صورت کليه پسماندهاي توليدي جزء پسماندهاي عفوني محسوب مي شوند.
5- 4- پسماندهاي عفوني: مي توانند حاوي انواع باکتري، ويروس، قارچ، انگل و...... به ميزاني باشد که در ميزبان موجب بيماري گردد.
مانند سرم، ساير مايعات آلوده بدن و غيره، کشت هاي ميکروبي، اجسام تيز و برنده آلوده، حيوانات آزمايشگاهي آلوده درآزمايشگاه هاي
 تحقيقاتي
6- 4 - پسماندهاي تيز و برنده: مانند سرسوزن، تيغه اسکالپل، شيشه هاي شکسته، لام و لامل، سرسمپلر، قطعات نوک تيز پلاستيکي، چوبي و فلزي و غيره که مي توانند آلوده و يا غيرآلوده باشند.
7 4  پسماندهاي شيميايي:‌ نظير باقيمانده آزمايشات، محلول ها و معرف هاي آزمايشگاهي،‌ انواع پودرها و رنگ هاي شيميايي
8 -4 - پسماندهاي آسيب شناسي: مانند بافت ها، قطعات و اجزاي بدن انسان و...... که جهت آزمايش هاي آسيب شناختي به آزمايشگاه ارسال مي گردد. (آلوده بودن بافت هاي فيکس نشده درکرايواستت و هنگام پاساژ نمونه)
9- 4 - پسماندهاي پرتوزا:‌ شامل انواع ملزومات RIA نظير قطعات مصرفي در تست ها، پسماند انجام آزمايشات
10- 4-  پسماندهاي ترکيبي: شامل مواردي كه يك پسماند مجموعه اي از خصوصيات فوق را داشته باشد.
 
5 - شرح: در آزمايشگاه موارد ذيل اجرا مي گردد:
  پسماندهای تیز و برنده مانند سر سوزن ها، وسایل شیشه ای شکسته، تیغ اسکالپل، نوک سمپلر و غیره در ظروف ایمنSafety box  قرار گرفته و قبل از پر شدن کامل و در زمانی که سه چهارم محفظه پر شد، اتو کلاو شده و سپس به طریقه بهداشتی دفع مي گردند.
 کليه پسماندهاي آلوده ميکروبي ابتدا اتوکلاو  مي گردند. کارکنان خدماتي از وسايل حفاظتي، به خصوص دستکش مقاوم و غير قابل نفوذ، ماسک و....... استفاده مي نمايند. دفع زباله ها در کيسه هاي ضخيم و مقاوم و رنگي و مطابق با قوانين کشور به طریقه بهداشتی دفع مي گردند.
 جابجائي انواع پسماندهاي مذكور با دست  انجام مي شود، چرا كه ممكن است وسايل مکانيکي منجر به پاره شدن و ترشح مواد شوند
 به منظور حفظ سلامت  افراد مراجعه كننده و كاركنان و جلوگیری از اثرات زیان آور پسماندهای آزمایشگاهی، اين دستور العمل در مورد مدیریت پسماند آزمایشگاهی مکتوب شده و جزو مستندات آزمایشگاه قابل ارائه مي باشد و نيز تمامي كاركنان آموزش آن را ديده اند.
 تمامي پسماندهای عادی و غیر آلوده در محل تولید از پسماند های آزمایشگاهی جداسازی  مي شوند.
 دفع پسماند های عادی  و غیر آلوده مانند پسماند های خانگی انجام می شود.
 وسایلی که پس از سترون سازی دوباره وارد چرخه کاری می گردند در کیسه های مخصوص اتو کلاو و جدا از وسایلی که پس از سترون سازی دفع می گردند، قرار داده مي شوند.  
به منظور اطمينان از دستگاه های فورو اتو کلاو عملکرد مطلوب آنان كاملاً تحت كنترل قرار دارد. بدين منظور جهت بررسی صحت عملکرد اتو کلاو از اندیکاتورهای شیمیایی و بیو لوژیک استفاده مي شود و مستندات کنترل کیفی مربوطه موجود است.
در موقع جمع آوری، حمل و نقل و دفع پسماندها از وسایل و پوشش های حفاظتی لازم استفاده مي شود.   سطل های محتوی کیسه های پسماند برای اجتناب از واژگونی توسط گاری چرخدار جابجا مي شوند و يا در زماني اين كار انجام مي شود كه آزمايشگاه كاملاً خلوت و تسلط كارمند مربوطه بيشتر است.
جمع آوری و دفع پسماندها طبق برنامه اي زمانبندی شده، مشخص و متناسب با میزان تولید پسماند بوده و حداقل به طور روزانه انجام مي پذیرد.
 
6 - مراجع: الزامات آزمايشگاه مرجع سلامت، ايمني در آزمايشگاه،
 
7 - ضمائم:
1- 7 - فرم كنترل عملكرد اتوكلاو سند شماره 64
2 -7-  فرم برنامه ريزي و كنترل پسماند سند شماره 63
 
 



نرم افزار مستندات، استانداردسازی و کنترل کیفیت نِکست لَب [ www.NextLab.ir ]