دستورالعمل­ شستشو و سترون سازی در آزمایشگاه

کد سند:
60
کد یکتا:
89
واحد سازمانی:
مدیریت
فرآیند:
فرآیند ایمنی و بهداشت
زمان ویرایش:
1395/01/24
ویرایش کننده:
مدیر ارشد آزمایشگاه
شماره بازنگری:
1.0
ضمیمه - مرجع:
توضیحات:

متن سند:
موضوع: دستورالعمل  شستشو و سترون سازی در آزمایشگاه

در اين آزمايشگاه دستورالعمل هاي پيشنهادي ذيل به منظور شستشو و سترون سازي كاربرد  دارد.
نمونه هایی از دستورالعمل نحوه ضد عفونی در موارد ریختن و یا شکستن ظروف محتوی مواد آلوده:
* نفس خود را تا زمان خروج از محل نگه دارید.
* لباس ها و پوشش های حفاظتی بپوشید .
* مدتی صبر کنید تا آئروسل ها ته نشست حاصل کنند. (حداقل 15 دقیقه)
* محل را با حوله کاغذی و یا تنزیب بپوشانید.
* محلول ضد عفونی کننده مناسب را به آرامی در محل بریزید.
* مدتی صبر نمائید. (بسته به نوع محلول)
* بوسیله پنس و یا فورسپس پارچه و قطعات شیشه را داخل ظروف ایمن (Safety box  ) قرار دهید.
* سپس محل را تمیز کرده  و در صورت لزوم  مجددا با ماده ضد عفونی کننده عمل فوق را تکرار نمایید.
دستورالعمل نحوه ضد عفونی نمودن کف، سطوح و وسایل آزمایشگاه:
* جهت نظافت کف آزمایشگاه می توان ازرقت 50/1 محلول سفید کننده خانگی به شرط اینکه دارای کلر فعال 5% باشد، ویا محلول های تجارتی استفاده نمود.
* جهت ضد عفونی کردن سطوح می توان از رقت 10/1 محلول سفید کننده خانگی به شرط اینکه دارای کلر فعال 5% باشد، ویا از محلول های تجارتی استفاده نمود.  
* جهت ضد عفونی نمودن وسایل قبل از سرویس یا تعمیر آنها در داخل آزمایشگاه و یا قبل از ارسال آنها به خارج از آزمایشگاه می توان از محلول الکل 70% ویا محلول های تجارتی استفاده نمود. باید بلافاصله بعد از استفاده از وسایل شیشه ای آنها را با آب لوله کشی معمولی به طور کامل شستشو داد.
*  بدیهی است که باید همیشه در ابتدا وسایل آلوده راقبل از شستشو، ضد عفونی نمود.
* ترکیبات قلیائی موجود در سطح وسایل شیشه ای آغشته به سود، باید با قرار دادن آنها در محلول اسید کلریدریک 5% خنثی گردد و سپس چند مرتبه با آب لوله کشی و در انتها با آب مقطر آب کشی شود.
* وسایل شیشه ای نو که برای اولین بار مورد استفاده قرار می گیرند، باید با شوینده ها شست وشو داده شده سپس با آب لوله کشی آبکش شوند.
* جهت خنثی نمودن ترکیبات قلیائی که در روی ظروف شیشه ای نو وجود دارد، باید آنها را در اسید کلریدریک 1% به مدت چندین ساعت قرار داد و سپس آنها را کاملاً با آب معمولی و آب مقطر آبکشی نمود و جهت خشک شدن در فور قرار داد. جهت کنترل و اطمینان از خنثی شدن مواد قلیا ئی آزاد موجود بر روی شیشه، وسایل شیشه ای در آب مقطر خنثی اتو کلاو می گردد و سپسPH  آب اندازه گیری می کنیم. اگر به علت وجود مواد قلیائی، PH آب بالا بود، دوباره وسایل در محلول اسید کلرید ریک قرار داده می شود. اگر بعد از چند مرتبه عمل شستشو و کنترل، باز هم مواد قلیائی آزاد شده وجود داشت، آن وسایل می بایست دور ریخته شوند و مورد استفاده قرار نگیرند.
 
 شست و شوی وسایل شیشه ای با شوینده ها:
موقع استفاده از شوینده ها مانند مایع ظرف شویی، جهت شست و شوی وسایل شیشه ای باید به نکات زیر توجه گردد:
* تمام وسایل شیشه ای به طور کامل در آب سرد لوله کشی قرار داده شود.
* سپس وسایل فوق در محلول شوینده قرار داده شده و کاملا به آ نها برس کشیده شود.
* سپس وسایل با آب لوله کشی جاری کاملاً شستو شو شود.
* پس از شستشو با آب لوله کشی، سه مرتبه با آب مقطر آبکشی گردد. (در هر سری آبکشی از آب مقطر تازه  استفاده شود).
* به منظور گرفتن شدن آب اضافی وسایل، آنها در فور خشک گردند.
* وسایل شیشه ای را به طور وارونه داخل سبدهای فلزی گذاشته و ته سبدها  چندین لایه کاغذ خشک کن ضخیم گذاشته می شود.
 
روش شست و شوی پی پت:
1-   پی پت ها را به مدت یک شب در محلول تمییز کننده قرار دهید.
2-  سپس آنها را کاملاً با آب لوله کشی شست و شو دهید. ترجیحا آنها را یک شب در آب قرار دهید و سپس با آب مقطر آب کشی کنید. (می توان از وسایل مخصوصی که جهت شستشوی پیپت وجو دارد، استفاده نمود، که در این حالت ابتدا با آب لوله کشی و سپس دو یا سه مرتبه با آب مقطر داغ عمل شستشو انجام می شود).
3-  خشک کردن پیپت ها را با کشیدن و خالی کردن کمی آستون و هوا به تناوب وبه صورت پی در پی انجام دهید . (می توان از وسایل پی پت خشک کن برقی که ایجاد حرارت می نماید، استفاده نمود).
4-  قسمت بیرونی پی پت ها با پارچه تمییز خشک نمایید.
5- جهت جلوگیری از شکستن پیپت ها، آنها را در ظرف مخصوصی که با اندازه های مختلف (جهت پی پت هایی با حجم های مختلف) وجود دارد، قرار دهید.
فوراً بعد از استفاده از پیپت ها، باید آنها را با آب لوله کشی آبکشی نمائید. مخصوصاً زمانی که با آنها مایعات پروتئینی مانند خون کشیده شده باشد، می توان جهت تمییز نمودن آنها را در محلول غلیظ هیدر وکسید سدیم (سود سوز آور)  قرار داد. اما باید توجه نمود که مدت زمان تماس با این ماده خیلی کم باشد، چون مواد قلیایی شیشه را حل می کند و ممکن است سبب ایجاد تغییراتی در حجم برداشتی گردد.
6-  پی پت هایی که جهت تهیه رنگ مورد استفاده قرار می گیرند، باید بلا فاصله با اسید کلریدریک شسته شوند.
در صورت کشیدن مواد آلوده با این وسایل، باید آنها را بلافاصله در یک محلول ضد عفونی قرار داد. (جهت ضد عفونی  می توان از محلول هیپوکلریت سدیم به میزان 5 گرم در لیتر ویا 5/0گرم درصد و یا هرگونه محلول سفید کننده خانگی که به نسبت 1:10 رقیق شده باشد، استفاده نمود).
 
شست و شوی پلیت و لوله های حاوی محیط های کشت آلوده که مجددا وارد چرخه کاری می شوند:
این وسایل را ابتدا باید اتو کلاو نمود وسپس باقی مانده مواد موجود در آنها را کاملاً شسته و بقیه مراحل شست وشو را مانند روش های ذکر شده در بالا (شست و شو با شوینده) ادامه داد.
 باید خاطر نشان نمود که کلیه وسایلی که به مواد آلوده آغشته شده اند را  باید قبل از مراحل شستشو ابتدا کاملاً ضد عفونی و در صورت لزوم سترون نمود.
 
روش ضد عفونی نمودن و استریل کردن وسایل شیشه ای:
کلیه وسایل آلوده را حد اقل به مدت 30 دقیقه در محلول سفید کننده خانگی (حاوی کلر) با رقت 10/1 تهیه شده با آب معمولی قرار داده و سپس طبق دستورالعمل شستشو، شسته و جهت اطمینان خاطر در فور با درجه حرارت 160-180 درجه سانتی گراد به مدت 2 تا 4 ساعت قرار می دهیم تا استریل گردند.
 
اسید شوی کردن وسایل به روش صحیح:
اسید کلریدریک 12 نرمال را به نسبت 3/1 رقیق می نمائیم. وسایل یک روز در  محلول فوق قرار می گیرند سپس 3 مرتبه با آب مقطر آب کشی می گردند.
اصول کلی حفاظت و پیشگیری ازآلودگی کارکنان و محیط آزمایشگاه درآزمایشگاه انواع عوامل بیماری زای یبولوژیک با منشاء خون، مایعات بدن و غیره وجود داشته و همچنین در محیط آن خطراتی مانند عوامل عفونی، موادرادیواکتیو، مواد شیمیایی، جریان الکتریسیته، وسایل مکانیکی، مواد آتش زا، مواد سرطان زا، پسماندهای خطرناک و غیره موجود بوده که در صورت عدم رعایت صحیح اصول ایمنی می تواند سلامت را تهدید نماید. بنابراین اجرای برنامه ایمنی دارای اهمیت ویژه ای می باشد.
درطراحی فضای آزمایشگاه، علاوه بروسعت کاری، بررسی و تعیین تعداد و ابعاد تجهیزات و نیز نیروی کاری موردنیاز، به این موضوع باید توجه نمود که یک محیط کاری ایمن ایجاد شود که خطر سرایت عوامل بیماری زا  را به جامعه محدود نماید.
ازآنجا که آزمایشگاه ها در داخل بیمارستان، دانشگاه، مراکز تحقیقاتی، مراکز بهداشتی و غیره قراردارند، در طراحی فضاها باید توجه گردد که به علت ورود و مراجعه بیمار، دانشجو، محقق و غیره به آزمایشگاه باید بخش های اداری کاملا از بخش های فنی آزمایشگاه مجزا بوده و افراد برای دسترسی به این نواحی، مجبور نباشند که از بخش های دیگر عبور نمایند.  همچنین باید محل پذیرش و نمونه گیری در فضائی کاملاً مجزا در نظرگرفته شده و فضای آبدارخانه نیز با فاصله مناسب از قسمت های فنی آزمایشگاه قرارداشته باشد.
 
مراجع: الزامات آزمایشگاه مرجع سلامت، ویرایش اول- ایمنی و بهداشت
 
 
 



نرم افزار مستندات، استانداردسازی و کنترل کیفیت نِکست لَب [ www.NextLab.ir ]