دستورالعمل روش انجام آزمایش Bence Jones Protein

کد سند:
477
کد یکتا:
299
واحد سازمانی:
بیوشیمی و کروماتوگرافی
فرآیند:
فرآیند انجام آزمایش
زمان ویرایش:
1395/01/24
ویرایش کننده:
مدیر ارشد آزمایشگاه
شماره بازنگری:
1.0
ضمیمه - مرجع:
توضیحات:

متن سند:

دستورالعمل روش انجام آزمایش Bence Jones Protein

1-
عنوان: دستورالعمل انجام استاندارد (SOP) آزمایش
انجام پروتئین بنس جونز در نمونه ادرار

2- اقدامات وابسته: پیش از اجرای این دستورالعمل می بایست موارد ذیل مورد توجه قرار گیرد:

2-1-دانستن تاثيرات متقابل يا Cross Reactions ها بر روي تست

2-2- آشنايي با اصول كنترل كيفي و حدود مجاز طرح كيفيت در اين آزمايشگاه و آگاهي از تفسير نتايج حاصله از كنترل كيفي طبق قوانين موجود در آزمايشگاه

2-3- آشنايي با اپراتوري تجهيزات لازمه، براي انجام تست از قبيل وسايل حجمي، سانتریفیوژ و رفراکتومتر

2-4- آشنايي با روش هاي محلول سازي و دانستن مكان و حساسيت ادوات پايه در آزمايشگاه

2-5- آگاهي كامل نسبت به اصول ايمني و كاركرد در آزمايشگاه و نيز دستورالعمل هاي دفع پسماند

2-6- آگاهي از دقت (Precision ) ادوات و تجهيزات مورد نياز، چراكه تجهيزاتي كه دقت لازمه را نداشته باشند قابل كاليبر و كنترل صحت نمي باشند.

3- هدف: هدف از اجرای این دستورالعمل موارد ذیل می باشد:

تشخیص و گزارش بنس جونز در نمونه ادرار

4- موارد کاربرد: این دستورالعمل در موارد ذیل کاربرد دارد:

اين روش جهت انجام تست در بخش کامل ادرار آزمايشگاه تشخيص پزشكي كاربرد دارد.

شناسایی پروتئین بنس جونز تا حد زیادی به تکنیک مورد استفاده بستگی دارد. چنانچه آزمایش تنها با نوار ادرار صورت بگیرد ممکن است بنس جونز شناسایی نشود. پروتئین بنس جونز متشکل از زنجیره­های سبک کاپا یا لاندا ایمنوگلوبولین­ها است. برای درک پروسه ترشح زنجیره­های سبک در ادرار لازم است به منشاء تولید این زنجیره­ها پی ببریم. در بیماری­های اساسی یک کلون بدخیم از ایمنوسیت­های تولید کننده ایمنوگلوبولین تشکیل می­گردد تمام سلول­ها در کلون نتیجه پرولیفراسیون یک سلول منفرد هستند و بنابراین دارای خواص یکسانی می­باشند، این سلول­ها یک ایمنوگلوبولین هموژن سنتز خواهند نمود. به عنوان مثال همه IgG یا IgA هستند و یا تنها یک نوع از زنجیره های سبک آزاد کاپا یا لاندا تولید می­کند. عدم تعادل در سرعت­های تولید زیر واحد­هایی (زنجیره­های سبک و سنگین) که مولکول ایمنوگلوبولین را تشکیل می­دهند می­تواند منجر به تولید بیش از حد زنجیره­های سبک ­شود و از ادرار ترشح ­شوند که به پروتئین بنس جونز معروف می­باشند اما همه اینها بستگی به مقادیر زنجیره­های سبک و سنگین که کلون تولید می­نماید، دارند. انجام آزمایش برای پروتئین اوری بنس- جونز یک بخش از آزمایش­های روتین و معمولی تجزیه ادرار نیست اما این پروتئین ممکن است به صورت تصادفی توسط تست گرما و اسید شناسایی شود.

5- صلاحیت و شایستگی کاربرد: کاربر این دستورالعمل می بایست حداقل صلاحیت و شایستگی های ذیل را داشته باشد:

از آنجايي­كه اين تست توسط اپراتور بخش کامل ادرار انجام مي شود، لذا تمامي موارد صلاحيت و شايستگي در بخش مربوطه بايد رعايت گردد.

صلاحیت (Competence) مجموعه ای است از تحصیلات، آموزش، مهارت و تجربه. از آنجایی که تست مذکور در بخش کامل ادرار آزمایشگاه های تشخیص پزشکی مورد استفاده قرار می گیرد و طبق الزامات بیان شده توسط اداره کل آزمایشگاه مرجع سلامت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ایران، فردی که در این بخش به عنوان کاربر استخدام و مشغول کار شود، می بایست حداقل مدرک تحصیلی کاردانی آزمایشگاه را داشته باشد. لذا الزام فوق به عنوان یک الزام قانونی می بایست مد نظر قرار گیرد.

6- نمونه: نمونه اولیه جهت این دستورالعمل می بایست مشخصات ذیل را داشته باشد:

نمونه ادرار جمع آوری شده به صورت راندوم در ظرف تمیز و دردار

نمونه اول صبحگاهي بازمان و شرایط نگهداری در دمای 2 تا 8 درجه سانتیگراد

حجم لازم جهت نمونه ادرار 10 ml

نمونه ادرار باید ظرف 30 دقیقه از دفع و حداکثر 2 ساعت بعداز جمع آوری بنا به توصیه NCCLS))بررسی شود. اگرچه نمونه دفع شده در صبح ترجیح داده می شود ولی هرنوع نمونه ادرار تصادفی تازه برای آنالیز شیمیایی قابل قبول است.

7- تجهیزات، مواد، لوازم و آماده سازی های مورد نیاز قبل از انجام کار: موارد ذیل می بایست پیش از اجرای این دستورالعمل آماده باشد:

ملزومات مورد نیاز کاربر: همانگونه که پیشتر بیان شد، این تست در بخش کامل ادرار آزمایشگاه تشخیص پزشکی کاربرد دارد. تمامی مواردی که در ذیل بیان می شود، در این بخش تعبیه گشته اند. چنانچه بخواهیم آزمایشگاهی را تصور نماییم که صرفاً قصد انجام تست پروتئین بنس جونز با این روش را داشته باشد، می بایست قبل از انجام آزمون ادوات، تجهیزات و ملزومات زیر را تعبیه نماید.

جا لوله ای

چراغ مطالعه

حمام جوش

اسید سولفاسالسیلیک

 

7-1- آماده سازي معرف هاي مورد نظر طبق دستور كار روش انجام آزمايش به شيوه دستي كه با جزئيات كامل در بروشور كيت در قسمت " آماده سازي محلول ها" آمده است، كه پيوست مي باشد.

7-2- آماده سازي تجهيزات مورد نياز طبق دستورالعمل هاي كاربري آنها از قبيل: حمام جوش

7-3- آماده سازي جالوله اي، سرسمپلر و ساير ملزومات روتين موجود در آزمايشگاه

7-4- به حرارت محيط رساندن تمامي موارد كاربردي در انجام آزمايش از جمله معرف ها،کنترل نوار ادراری و غيره.


8- نکات ایمنی: نکات ایمنی اجرای این دستورالعمل شامل موارد ذیل می باشد:

8-1- رعايت تمامي دستورالعمل هاي ايمني و بهداشت در آزمايشگاه كه در دستورالعمل ايمني آمده است.

8-2- رعایت اصول ایمنی اختصاصی در بخش کامل ادرار

8-3- استفاده از پيپت هاي اتوماتيك و يا حداقل بكارگيري پوار در هنگام آماده سازي معرف ها و يا هرگونه كار ديگر در انجام آزمايش

8-4- استفاده از دستكش به هنگام كار

9- مستندات (سوابق مورد نیاز جهت ردیابی، نگهداری و شناسایی عملکرد): مستندات ذیل اجرای کامل این دستورالعمل را تصدیق می نماید:

9-1- ليست كار و يا دفتر کامل ادرار جهت ثبت نتايج آزمايشات و نيز كنترل های مربوطه كه يك سال نگهداري مي شود.

9-2- فرم ثبت مشخصات کیت و کنترل های مصرفی كه يك سال نگهداري مي شود.

9-3- فرم Log Book ادوات كاربردي از جمله حمام جوش كه يك سال نگهداري مي شود.

9-4- فرم ثبت نتايج و علل تكرار تست ها كه يك سال نگهداري مي شود.

9-5- فرم مخصوص یا لیست کار که در آن مشخصات اپراتور و تاریخ و ساعت انجام کار ثبت می گردد، كه يك سال نگهداري مي شود.

9-6- فرم حفظ و نگهداشت تجهيزات كه يك سال نگهداري مي شود.

9-7- فرم كاليبراسيون ادوات و تجهيزات كه يك سال نگهداري مي شود.

9-8- نتايج ارزيابي هاي خارجي کیفیت كه سه سال نگهداري مي شود.


10- کنترل کیفی قبل و حین انجام کار: کنترل کیفی این دستورالعمل به شرح ذیل می باشد:

10-1- در اين خصوص به " طرح كيفيت کامل ادرار " موجود در آزمايشگاه كه جهت كنترل كيفي بخش کامل ادرار از تمامي لحاظ تدوين و اجرايي مي باشد مراجعه نماييد

11- مراحل اجرایی کار: مراحل اجرایی این دستورالعمل به شرح ذیل می باشد:

11-1- چنانچه درخواستی برای انجام تست پروتئین بنس جونز باشد ممکن است ابتدا تست اسید سولفوسالسیلیک 5% به عنوان یک تست غربال گری برای تمام پروتئین­ها انجام شود اگر نتیجه منفی بود پس پروتئین بنس جونز وجود ندارد، اما اگر نتیجه مثبت به دست آمد آنگاه تست­های بیشتری لازم است تا مشخص کند که آیا رسوب مربوط به پروتئین بنس جونز است یا مربوط به سایر پروتئین­ها می­باشد. بهترین روش برای شناسایی حضور این زنجیره­های سبک، انجام الکتروفورز با نمونه ادراری است. یک روش دیگر غربال گری نیز وجود دارند که می­تواند انجام شود ولی به اندازه الکتروفورز با ارزش نمی­باشد که تست رسوبی گرما نام دارد. پروتئین بنس جونز در درجه حرارت­های بین 40°c تا 60°c رسوب می­کند ولی مجدداً در حرارت 100°c حل می­شود با سرد کردن مجدد، رسوب دوباره در حدود 60°c ظاهر می­شود و مجدداً در حرارت پائین تر از 40° حل خواهد شد. چند سی­سی از ادرار سانتریفوژ شده را در لوله آزمایش ریخته و PH آن را با استفاده از اسید استیک 10% تا حدود 5-5/5 اسیدی می­نمائیم. سپس لوله را در بن ماری 56°c به مدت 15' حرارت دهید، اگر رسوبی مشاهده شود دلیل بر وجود پروتئین بنس جونز است اگر رسوب مشاهده شده در لوله را در بن ماری جوش قرار دهیم و اجازه دهیم که به مدت 3' بجوشد، کاهش رسوب دال به وجود پروتئین بنس جونز می­باشد به علاوه افزایش رسوب به واسطه سایر پروتئین­ها نیز ایجاد می­گردد اگر افزایش رسوب در 100°c مشاهده گردد ادرار را در حالی که هنوز داغ است به منظور جدا کردن پروتئین­های مداخله کننده صاف نمائید پروتئین بنس جونز در آنها محلول است و در نتیجه در مایع صاف شده باقی می­ماند. با سرد کردن ادرار، پروتئین بنس جونز مجداً در ادرار صاف شده در دمای حدود 60°c ظاهر خواهد شد و در حرارت پائین­تر از 40°c مجدداً حل می­گردد.

12- محدودیت ها و عوامل مداخله گر در آزمایش: محدودیت ها و عوامل مداخله گر در اجرای صحیح این دستورالعمل به شرح ذیل می باشد:

12-1- عدم تصديق معرف ها، كنترل ها و ساير موارد كاربردي توسط اپراتور از جمله تغيير رنگ، نداشتن تاريخ مصرف و غيره.

12-2- خرابي تجهيزات و نيز نداشتن تاريخ كاليبراسيون معتبر

12-3- حجم ناكافي نمونه و خطاهاي نمونه گيري از جمله بيان ناصحيح شرايط آزمايش و نمونه گيري به بيمار

12-4- عدم رعايت شرايط صحيح نگهداري نمونه ها و معرف ها

عوامل مداخله گر :
نتایج منفی کاذب به علت رسوب مقادیر بسیار زیاد پروتئین بنس جونز در
56°c ممکن است نتواند مجدداً در دمای جوش حل شود و بنابراین آزمایش را باید بر روی ادرار رقیق شده تکرار نمود اگر لازم است نمونه در مرحله جوش صاف شود حرارت آن در طی این عمل باید بالای 70°c نگهداشته شود تا پروتئین­های دیگر به غیر از بنس جونز رسوب کرده و پروتئین بنس جونز در محلول صاف شده باقی بماند.

   
ادامه دارد ...

 

فرهیخته آزمایشگاهی گرامی:

با سلام و درود

احتراما با تشکر از بازدید  شما از نسخه دموی نرم افزار استانداردسازی و کنترل کیفیت    NextLab 

معروض میدارد امکان رویت متن کامل مستندات فقط در لینک های زیر میسر است

و دسترسی به متن کامل سایر مستندات فقط در نسخه اصلی امکان پذیر است

دستورالعمل مدیریت پسماندها

دستورالعمل کاربری دستگاه سل کانتر

دستورالعمل روش انجام آزمایش CBC

شرح وظايف کارکنان نظافت، شستشو و استرلیزاسیون

روش اجرانی ممیزی داخلی

دستورالعمل آماده سازي و اطلاع رساني بيماران جهت نمونه گيري صحيح


با سپاس از بذل توجه شما


نرم افزار مستندات، استانداردسازی و کنترل کیفیت نِکست لَب [ www.NextLab.ir ]