دستورالعمل روش انجام آزمایش Free Testosterone

کد سند:
521
کد یکتا:
162
واحد سازمانی:
هورمون شناسی
فرآیند:
فرآیند انجام آزمایش
زمان ویرایش:
1395/01/24
ویرایش کننده:
مدیر ارشد آزمایشگاه
شماره بازنگری:
3.0
ضمیمه - مرجع:
توضیحات:

متن سند:
دستورالعمل روش انجام آزمایش Free Testosterone 

هدف
 :
حصول اطمینان از تعیین صحیح میزانFree Testosteroneدر خون بیماران.
 
دامنه کاربرد:
این دستورالعمل  جهت اندازه گیری کمی آنالیت Free Testosterone در نمونه سرم یا پلاسمای انسان به طریقه  Manual در بخش هورمون آزمایشگاه،کاربرد دارد.

صلاحیت و شایستگی کاربر:
جهت حصول اطمینان از انجام صحیح این آزمایش توسط پرسنل بخش هورمون ، قرائت کامل این دستورالعمل همراه با گذراندن دوره آزمایشی به مدت یک هفته  (انجام حداقل دوRUN کاری) تحت نظر مسئول بخش الزامی است .
 
اقدامات وابسته : 
-آگاهی از اساس آزمایش Free Testosterone به روش EIA
-آگاهی از محدوده رفرانس آنالیتFree Testosteroneدر سرم  یا پلاسما و همچنین تغییر مقدار آنالیت در بیماری و شرایط مختلف
-آگاهی از برنامه کنترل کیفی آزمایشگاه
-آگاهی از خطاهای تکنیکی و بروز Cross - Reaction
-آشنایی با اپراتوری و تحلیل نتایج دریافت شده از دستگاه
-آگاهی از اصول ایمنی در آزمایشگاه و دستورالعمل های دفع پسماند  
 
اطلاعات نمونه
نوع نمونه : نمونه سرم یا پلاسمای هپارینه
شرایط ظاهری نمونه :
نمونه سرم یا پلاسمای کاملاً همولیز ، لیپمیک و یا ایکتریک فاقد اعتبار لازم جهت انجام آزمایش است .
نمونه باید شفاف و فاقد هر گونه ذارت معلق (به صورت Clot و یا رشته های فیبرین ) بوده ، که در غیر این صورت نمونه باید سانتریفیوژ گردد.
حجم نمونه : حداقل حجم مورد نیاز برای سنجش Free Testosterone مقدار 20  میکرولیتر می باشد.
نحوه ذخیره سازی نمونه :
ذخیره سازی نمونه در دمای 2-8°c به مدت48 ساعت
ذخیره سازی نمونه در دمای -20°c  جهت نگهداری طولانی تر
توجه : نمونه های ذخیره شده در فریز بعد از دفریز شدن و همچنین نمونه های دریافتی از آزمایشگاه های ارجاع دهنده باید توسط ورتکس، همگن شوند.
توجه : از فریز کردن نمونه هایی که قبلاً دفریز شده اند به شدت اجتناب شود .
 
تجهیزات و لوازم مورد نیاز :
-کیت مورد نظر ساخت شرکت DRG
-دستگاه Elisa Reader
-دستگاه Elisa Washer
-سمپلر 100  و 20 میکرولیتر کالیبر همراه با سر سمپلرهای نو یکبار مصرف مناسب
-دستکش های یکبار مصرف بدون پودر ترجیحاً از جنس وینیل
 
اساس انجام تست Free Testosterone به روش EIA :
اساس این روش بر روش الایزای ساندویچ استوار است .
روش Ag Capture یاAb Sandwich :
در این روش یک آنتی ژن در بین دو آنتی بادی اختصاصی قرار می گیرد ، این روش شایعترین روش الایزا محسوب می شود ، در این روش از یک آنتی بادی برای به دام انداختن آنتی ژن بر روی چاهک های الایزا استفاده می شود و آنتی بادی دوم که با آنزیم نشاندار شده است به عنوان شناساگر عمل می کند .
قابل ذکر است ک در این روش آنتی ژن باید حداقل دارای دو ناحیه آنتی ژنتیک باشد تا قادر به اتصال به هر دو آنتی بادی باشد
 
روش انجام آزمایش :
نکاتی که قبل از انجام آزمایش باید رعایت شود :
قبل از شروع مراحل آزمایش تمام مواد و نمونه ها را به درجه حرارت اتاق برسانید  :
بهتر است به محض شروع آزمایش کلیه مراحل بدون توقف انجام پذیرند.
از نوک سمپلر یک بار مصرف برای هر نمونه استفاده کنید .
پس از افزودن محلول متوقف کننده جذب نوری چاهک ها حداکثر تا نیم ساعت قابل قرائت می باشد .
برای کسب نتایج مطلوب باید شستشوی چاهک ها بصورت کامل صورت گرفته و آخرین قطرات پس از شستشو از چاهک ها تخلیه شود .
در هنگام sampling ، تمام محلول ها و نمونه ها را در وسط چاهک ها نریزید.
از مهمترین فاکتورها در حصول نتیجه مطلوب ، زمان انکوباسیون مناسب می باشد، بنابراین بهتر است قبل از شروع آزمایش ، تمام مواد و محلول های مورد نیاز آماده و درب تمام محلول را باز نمایید ، این محلول با کاهش فاصله زمانی بین مراحل سمپلینگ باعث نتایج دقیقتر می شود .
بنا به دلایل ذکر شده در بند قبل بهتر است که حجم انجام تست محدود باشد و زمان ریختن نمونه ها بیش از 5 دقیقه بطول نیانجامد.
مراحل انجام آزمایش :
استاندارد ، کنترل و نمونه هرکدام به حجم 20 میکرو لیتر در هر چاهک
sampling آنزیم کونژوگه به حجم 100 میکرو لیتر در هر چاهک
انکوباسیون به مدت 60 دقیقه در دمای 37 درجه سانتی گراد
شستشوی چاهک ها : تخلیه محتویات چاهک ها و شستشوی آنها (3 بار) توسط محلول شستشو دهنده رقیق شده .
توجه : در انتهای مرحله شستشو ، چاهک ها را در حالت وارونه و با ضربات ملایم روی یک پارچه یا کاغذ نمگیر بکوبید تا قطرات اضافی آن خارج گردد .
-افزودن محلول TMB به حجم 100 میکرو لیتر در هر چاهک
-انکوباسیون چاهک ها به مدت 15 دقیقه در دمای اتاق
-افزودن محلول Stop به حجم 100 میکرو لیتر در هر چاهک
Mix پلیت به مدت 5 ثانیه
-خوانش توسط Elisa Reader  در طول موج 450 nm 
-انکوباسیون در دمای اتاق به مدت 30 دقیقه
-افزودن 100 میکرو لیتر از محلولStop در هر چاهک
-خوانش Plate توسطElisa Reader  در طول 450 nm
 
محدودیت ها :
-از در هم آمیختن ریجنت های با Lot NO#  مختلف خودداری کنید .
-از مصرف کردن کیت هایی با تاریخ انقضای گذشته خودداری کنید .
-برای بدست آوردن نتایج قابل اعتماد به آموزش دقیق و تکنیک ماهرانه نیاز است .
-آلودگی با کتریال نمونه سرم ممکن است بر روی نتایج تاثیر گذارد.
 
علل رد نمونه
-نامناسب بودن نمونه از نظر نوع و حجم
-وجود عوامل مداخله گر در نمونه همانند نمونه هایی که همولیز یا همراه گلبول قرمز هستند و نمونه هایی که لیپمیک و یا ایکتریک هستند در حدی که نتایج را تحت تاثیر قرار دهند .
-وجود فیبرین در سرم
-نمونه گیری غیر صحیح از بیماران (به عنوان مثال از همان دستی خونگیری شود که در حال دریافت سرم است )
-عدم درج مشخصات لازم روی برچسب نمونه
 
نکات ایمنی
-در هنگام استفاده از دستگاه Elisa Washer  و Elisa Reader  می بایست کلیه نکات ایمنی مربوط به وسایل الکتریکی را رعایت نمایید .
-دو شاخه دستگاه را حتما به پریز ارت دار متصل نمایید.
-از هرگونه خوردن و آشامیدن و کشیدن سیگار در آزمایشگاه خودداری نمایید .
-از هرگونه تماس مستقیم با مواد بالقوه عفونت زا با استفاده از پوشش محافظ نظیر روپوش آزمایشگاه ، عینک های محافظ و دستکش های یک بار مصرف ، جلوگیری کنید .
-از پاشیدن و پراکنده کردن آئروسل ها خودداری نمایید .
-هرگونه ریجنت و محلول ریخته شده روی سطوح را توسط محلول هیپوکلریت سدیم 5%  ، ضد عفونی کنید .
 
اشکال یابی :
برخی از Error های شایع دستگاه عبارتند از :
-کاهش فعالیت ردیاب
-غلظت زیادی آنتی ژن در ماده نشاندار در سنجش های رقابتی
-ویژگی پایین ماده نشاندار
-غلظت کم آنتی بادی نشاندار در سنجش های ایمونومتریک
-کاهش غلظت آنتی بادی کوتیگ
-غیر فعال شدن آنزیم یا سوبسترا یا وجود مهار کننده در سنجش آنزیمی
-سیستم جدا سازی ناقص
-خراب شدن زود هنگام معرف ها قبل از تاریخ انقضاء یا نگهداری نا مناسب کیت
-آلودگی متقاطع بین دو معرف
-نگهداری غیر صحیح معرف ها یا یخچال معیوب
-استفاده از حجم های کمتر معرف
-استفاده از کیت تاریخ گذشته
-آلودگی ظروف معرف ها یا آب مقطر به دترژنت ، گندزداها یا مواد کثیف
-کالیبراتور های بیش از اندازه غلیظ ( در روش رقابتی ) و یا بیش از اندازه رقیق ( در روش ایمونومتریک)
-عدم تهیه درست معرف ها و یا حذف یک مرحله از رقیق سازی ( بویژه در مورد معرف های لیوفیلیزه)
-حذف تصادفی ماده نشاندار از مراحل آزمایش یا اضافه کردن ماده نشاندار اشتباهی
-تغییرات در پروتکل پیشنهادی کیت
-استفاده از طول موج نادرست در خوانش چاهک های الایزا در دستگاه الایزا ریدر

تفسیر نتایج :
در مشكلات نفوذ ، رشد پستان در مردان ، نارسايي زنان ، بلوغ زودرس و يا بلوغ تاخيري نوجوانان و      همچنين جهت بررسي درمان هاي ترميمي ، پريودي ، مرد حالتي زنان (virilisa ) قائدگي كم ، بچه هاي با آلت تناسلي مخفي ارزشمند است اين هورمون در بيضه ها توليد مي شود مردانه است ولي در زنان به ميزان كمتري توليد مي شود در زنان در تخمدان ها و غده فوق كليه  توليد مي شود و بخشي از آن با تبديل آندرستنديون در بافت هاي محيطي حاصل مي شود . اين هورمون براي تمايز جنسي و بروز صفات ثانويه جنسي در زنان حائز اهميت است افزايشش تستوسترون در زنان در هيپرپلازي فوق كليه ، تومورهاي تخمداني ، يا فوق كليوي از تخمدان هاي پلي كستيك و هيروسيم مشاهده مي شود  . افزايش غير طبيعي اين هورمون در مردان مبتلا به تومور بيضه سرطان پروستات و هيپرپلازي فوق كليه ديده مي شود .
 
داروهایی که موجب افزایش تستوتسترون می شود عبارتند از :الکل ،داروهای ضا تشنج:باربیتورات ها،استروژن ها وضد بارداری های خوراکی
داروهایی که موجب کاهش تستوسترون می شود عبارتنداز:آندروژن ها،دگزامتازون،دی اتیل استیل بسترول،دیگوکسین،الکل،استروئید ها ،کتوکونازول،فنوتیازین و اسپیرونولاکتون
نکته :غلظت بیلی روبین سرمی کمتر از 340 میکرو مول بر لیتر تاثیری بر این روش ندارد
هموگلوبین با غلظت های کمتر از 2000میلی گرم بر لیتر تداخلی ایجاد نمی کند .استفاده از نمونه های به شدت لیپمیک توصیه نمی شود
 
افزایش سطح در مردان:
بلوغ جنسی زودرس با علت نامشخص ،غالبا به علت افزایش بیش از حد LH است که خود عامل محرک تستوستروسن در بیضه ها می باشد

پینه آلوما توموری هیپوتالاموسی است که مقدار زیادی GnRH می سازد که عامل محرک تولید LH از هیپوفیز می باشد هرمون اخیر بیضه را جهت ساخت تستوسترون تحریک می کند
انسفالیت،عفونت ویروسی CNS موجب تحریک هیپوتالاموس و تولید مقدار زیادی GnRH می شود که خود عامل محرک هیپوفیز جهت تولید LH  است و به نوبه خود عامل تولید تستوسترون است
هیپرپلازی مادر زادی فوق کلیه،کمبود یک آنزیم در مسیر ساخت کورتیزول سبب تجمع مقدار زیادی DHEA می شود که آن خود پیش ساز آندرستندیون است که خود پیش ساز تستوسترون است
تومور بیضه ای یا خارج گنادی تومور سلول های لیدیگ می تواند تستوسترون ترشح نماید که موجب بلوغ زود رس در مردان می شود با این وجود به دلیل عدم ترشح و مهار گنادوتروپین ها اسپرم زایی صورت نمی گیرد
هیپرتیروئیدی در این بیماران تستوسترون متصل به علت افزایش پروتئین های SHBG افزایش مکی یابد این مساله باعث افزایش کل تستوسترون می شود
سندروم های مقاومت به تستوسترون،این بیماران دچار مقاومت در برابر تستوسترون در بافت ها می باشند که در پاسخ به آن مقدار زیادی تستوسترون ترشح می شود
کاهش سطح در مردان:سندروم کلاین فلتر:این بیماران دارای یک کروموزوم Xاضافی بوده و در آنها نارسایی اولیه بیضه وجود دارد
نهان بیضگی،معمولا سطح تستوسترون در این بیماران طبیعی است اما گاهگاه به علت عدم نزول بیضه ها به درون اسکروتوم ،بیضه ها آتروفی می شوند
هیپوگنادی اولیه و ثانویه ،عفونت،تومور و یا اختلالات مادر زادی همگی از علل احتمالی و اولیه بیضه ای و یا ثانویه هیپوفیزی نارسایی می باشند
اضافی بوده و در آنها نارسایی اولیه بیضه وجود دارد
نهان بیضگی،معمولا سطح تستوسترون در این بیماران طبیعی است اما گاهگاه به علت عدم نزول بیضه ها به درون اسکروتوم ،بیضه ها آتروفی می شوند
هیپوگنادی اولیه و ثانویه ،عفونت،تومور و یا اختلالات مادر زادی همگی از علل احتمالی و اولیه بیضه ای و یا ثانویه هیپوفیزی نارسایی می باشند
سنروم داون،پاتوفیزیولوژی این نقش مشخص نمی باشد ارکیدکتومی،باید دو بیضه برداشته شود اگر تنها یک بیضه را با جراحی بردارند سطح تستوسترون کاهش نمی یابد
سیروز کبدی، پروتئین بدن این بیماران کاهش می یابد از این رو مقدار تستوسترون متصلذ که بیشتر تسوسترون کل قابل اندازه گیری را تشکیل می دهد کاهش می یابد


ادامه دارد ...

 

فرهیخته آزمایشگاهی گرامی:

با سلام و درود

احتراما با تشکر از بازدید  شما از نسخه دموی نرم افزار استانداردسازی و کنترل کیفیت    NextLab 

معروض میدارد امکان رویت متن کامل مستندات فقط در لینک های زیر میسر است

و دسترسی به متن کامل سایر مستندات فقط در نسخه اصلی امکان پذیر است

دستورالعمل مدیریت پسماندها

دستورالعمل کاربری دستگاه سل کانتر

دستورالعمل روش انجام آزمایش CBC

شرح وظايف کارکنان نظافت، شستشو و استرلیزاسیون

روش اجرانی ممیزی داخلی

دستورالعمل آماده سازي و اطلاع رساني بيماران جهت نمونه گيري صحيح


با سپاس از بذل توجه شما


نرم افزار مستندات، استانداردسازی و کنترل کیفیت نِکست لَب [ www.NextLab.ir ]